|
هگمتانه، گروه خبر همدان: در شرایط جنگی، نقش مردم تنها به حضور در صحنههای حمایتی محدود نمیشود و پرهیز از خریدهای هیجانی، مدیریت مصرف انرژی، مقابله با شایعات و حفظ آرامش اجتماعی، رفتارهایی است که به گفته کارشناسان، سرمایه اجتماعی و تابآوری کشور را در برابر بحران تقویت میکند.
به گزارش هگمتانه؛ جنگ فقط در میدان نبرد جریان ندارد؛ بخشی از آن در خانهها، فروشگاهها، صفهای نانوایی، مصرف برق و گاز و حتی در تصمیمهای روزمره مردم رقم میخورد.
تجربه روزهای جنگ و بعد از آتشبس نشان داد ایرانیان پس از عبور از شوک اولیه، به جای هراس و آشفتگی، به سمت همدلی، مدیریت مصرف و مسؤولیتپذیری حرکت کردند؛ رفتاری که کارشناسان از آن با عنوان «تابآوری اجتماعی» یاد میکنند.
هر جنگی علاوه بر خسارتهای نظامی، الگوی رفتار اجتماعی و اقتصادی مردم را نیز دستخوش تغییر میکند؛ نااطمینانی، نگرانی از آینده و احتمال اختلال در خدمات عمومی، معمولاً نخستین واکنشها را در جامعه شکل میدهد.
تجربه بسیاری از کشورها نیز نشان میدهد در روزهای ابتدایی بحران، بخشی از مردم به سمت خریدهای هیجانی و ذخیرهسازی کالاهای اساسی میروند.
در روزهای نخست جنگ 12 روزه نیز چنین صحنههایی در برخی فروشگاهها دیده شد و برخی خانوادهها برای خرید چندین ماهه مواد غذایی و اقلام ضروری مراجعه کردند؛ خریدهایی که گاهی باعث خالی شدن قفسهها و دشوار شدن دسترسی دیگران به برخی کالاها میشد.
این در حالی بود که مسؤولان بارها اعلام کردند هیچ کمبودی در تأمین کالاهای اساسی وجود ندارد و از مردم خواستند از خریدهای هیجانی خودداری کنند اما آنچه در ادامه رخ داد، تصویر متفاوتی از جامعه ایرانی به نمایش گذاشت.
با گذشت چند روز و اطمینان مردم از استمرار خدمات، بازارها به آرامش بازگشتند و صفهای طولانی خرید از بین رفت و مردم بیش از گذشته به این باور رسیدند که حفظ آرامش، مهمترین سرمایه کشور در شرایط بحرانی است.
امروز نیز در این شرایط جنگی تهدیدهای دشمن برقرار است و بسیاری از شهروندان معتقدند نباید اجازه داد جنگ روانی، زندگی روزمره مردم را تحت تأثیر قرار دهد.
صرفهجویی سهم هر شهروند در دفاع از کشور
یکی از شهروندان حاضر در تجمعات مردمی در این خصوص میگوید: روزهای اول همه نگران بودند اما وقتی دیدیم کشور در حال مدیریت شرایط است، دیگر نیازی به خریدهای اضافی ندیدیم و الان هم معتقدم باید آرامش خودمان را حفظ کنیم.
کارشناسان معتقدند در شرایط جنگی، مدیریت مصرف انرژی فقط یک توصیه اقتصادی نیست بلکه بخشی از امنیت ملی محسوب میشود.
آسیبهایی که به بخشی از زیرساختهای انرژی کشور وارد شد، اهمیت صرفهجویی در برق، گاز و سایر حاملهای انرژی را دوچندان کرده است.
خاموش کردن چراغهای اضافی، تنظیم دمای وسایل سرمایشی، سرویس کولرها، استفاده صحیح از وسایل برقی و پرهیز از مصرف غیرضروری، اقداماتی ساده اما اثرگذار هستند که میتوانند ظرفیت بیشتری از انرژی را در اختیار بخشهای تولیدی و صنعتی کشور قرار دهند.
در تجمعات شبانه و داخل موکبها، با تعدادی از شهروندان در این زمینه گفتوگو کردیم.
خانمیخانهدار و تقریبا 45 ساله گفت: وقتی کشور در شرایط سخت قرار میگیرد، همه باید سهم خودمان را انجام بدهیم؛ شاید سهم من فقط خاموش کردن چند چراغ اضافه باشد اما اگر میلیونها نفر همین کار را انجام دهند، اثر بزرگی خواهد داشت.
یک آقای کارمند نیز افزود: اوایل جنگ مثل خیلیها نگران بودم و خرید بیشتری انجام دادم اما بعد فهمیدم این نگرانی فقط باعث فشار به بازار میشود و الان سعی میکنم فقط به اندازه نیاز خرید کنم.
یکی از دانشجویان دختر میگوید: جنگ فقط موشک و سلاح نیست و دشمن تلاش میکند روحیه مردم را هم هدف قرار دهد و وقتی ما آرامشمان را حفظ کنیم، در واقع اجازه نمیدهیم به هدفش برسد.
یکی از خادمان موکب هم گفت: این روزها مردم بیشتر از قبل به فکر همدیگر هستند و خیلیها نذر کردهاند، کمک میکنند و حتی در مصرف آب و برق هم دقت بیشتری دارند و این یعنی مردم ما همچنان ایستادهاند و باز هم میایستند.
بازنشستهای که در مراسم تجمع شبانه حضور داشت، افزود: دوران دفاع مقدس را دیدهام و آن زمان هم مردم با همدلی از سختیها عبور کردند و امروز هم اگر کنار هم باشیم، هیچ مشکلی کشور را زمینگیر نمیکند.
کارشناسان حوزه اقتصاد معتقدند اقتصاد مقاومتی بر دو پایه استوار است؛ اصلاح الگوی مصرف و تقویت تولید ملی و هر اندازه مصرف خانگی مدیریت شود، امکان هدایت انرژی به سمت صنایع مولد و ارزآور بیشتر خواهد شد.
همدلی جای مصرفگرایی را میگیرد
یکی از جلوههای قابل توجه روزهای جنگ، نیز رفتار مسؤولانه مردم در مصرف انرژی بود و پس از حمله به بخشی از زیرساختهای جنوب کشور و ایجاد اختلال در شبکه برق برخی مناطق، بسیاری از خانوادهها در سایر شهرها به صورت داوطلبانه مصرف برق خود را کاهش دادند.
خاموش کردن چراغهای اضافی، کاهش استفاده از وسایل پرمصرف و مدیریت مصرف سرمایشی، اقدامی بود که بسیاری از شهروندان آن را وظیفه ملی خود میدانستند.
این رفتار، تنها صرفهجویی اقتصادی نبود؛ بلکه نمادی از همدلی و احساس مسؤولیت اجتماعی بود تا هموطنانی که در مناطق آسیبدیده زندگی میکنند با مشکلات کمتری مواجه شوند.
جامعهشناسان، تابآوری را توانایی یک جامعه برای بازگشت به شرایط عادی پس از بحران تعریف میکنند؛ اما تجربه روزهای اخیر نشان داد تابآوری فقط بازگشت به وضعیت قبل نیست، بلکه یادگیری رفتارهای مسؤولانه و تبدیل تهدید به فرصت نیز بخشی از آن است.
وقتی مردم از خریدهای هیجانی فاصله میگیرند، مصرف انرژی را مدیریت میکنند، به شایعات توجه نمیکنند و به جای نگرانی، به یکدیگر کمک میکنند و در واقع سرمایه اجتماعی کشور را تقویت میکنند.
جنگ روانی دشمن
یکی از اهداف اصلی دشمن در شرایط جنگی، ایجاد ترس، ناامیدی و آشفتگی در جامعه است و انتشار شایعات، بزرگنمایی مشکلات و القای کمبودها، بخشی از این جنگ روانی محسوب میشود.
تجربه روزهای اخیر نشان داد هر زمان مردم اخبار را از منابع رسمی دنبال کرده و از بازنشر شایعات خودداری کردهاند، آرامش جامعه نیز حفظ شده است.
امروز دفاع از کشور فقط در خطوط مقدم معنا پیدا نمیکند و هر خانهای که مصرف انرژی خود را مدیریت میکند، هر خانوادهای که از خریدهای هیجانی پرهیز میکند، هر شهروندی که آرامش را به اطرافیان منتقل میکند و هر فردی که در برابر شایعات مقاومت میکند، بخشی از جبهه دفاع ملی است.
تابآوری اجتماعی، مهمترین سرمایه ایران در روزهای بحران است؛ سرمایهای که نه با امکانات نظامی، بلکه با اعتماد، همدلی، مسؤولیتپذیری و مشارکت مردم شکل میگیرد.
شاید سهم هر ایرانی در این روزها تنها خاموش کردن یک چراغ اضافه، خرید به اندازه نیاز، صرفهجویی در مصرف انرژی یا امید دادن به اطرافیان باشد، اما همین اقدامهای کوچک، وقتی به رفتار میلیونها نفر تبدیل شود، بزرگترین پشتوانه کشور در عبور از روزهای سخت خواهد بود.
|
